USD49,14EUR55,17ALTIN6.544,21Istanbul16° Az bulutlu2:42İMSAK'AKALAN SÜRE
Türkiye, 6 Şubat depremlerinin üçüncü yıl dönümünde büyük yıkımın izlerini silmek için gösterdiği azmi ve yeniden inşa sürecindeki ilerlemeleri gözler önüne seriyor. 53 bin 537 can kaybının yaşandığı, 14 milyon vatandaşın etkilendiği felaket sonrası, devasa bir seferberlik başlatıldı. Yüz binlerce personel, binlerce araç ve hava aracıyla kurtarma ve yardım operasyonları yürütüldü. Kurulan çadır ve konteyner kentlerde milyonlarca kişiye barınma imkanı sağlanırken, ‘asrın inşası’ projesiyle 455 binden fazla konut ve iş yeri tamamlandı. Eğitimden ekonomiye, altyapıdan kırsal kalkınmaya kadar her alanda devasa yatırımlar yapılarak bölge yeniden canlandırılıyor. Bu zorlu süreç, Türkiye’nin direnç ve dayanışma ruhunu bir kez daha kanıtlıyor.
Takvimler 6 Şubat’ı gösterdiğinde, Türkiye’nin yüreğine kor bir ateş düştü. Sabahın ilk ışıklarına doğru, saat 04.17’de Pazarcık’ta ve öğleden sonra saat 13.24’te Elbistan’da meydana gelen 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki o korkunç sarsıntılar, yalnızca toprakları değil, milyonlarca hayatı da derinden etkiledi. Tam 120 bin kilometrekarelik geniş bir coğrafyada, 14 milyon vatandaşımız doğrudan bu yıkımın acı yüzüyle tanıştı. 11 ilimiz, 124 ilçemiz ve binlerce köy ile mahalle, depremin tarifsiz gücüyle adeta yerle bir oldu.
Bu büyük yıkımın ardından ülkece yedi günlük milli yas ilan edildi ve Olağanüstü Hal süreci başlatıldı. Devletin her kademesi, sivil toplum kuruluşları ve yüz binlerce gönüllü, tek yürek olup bölgeye aktı. Ne yazık ki, bu eşi benzeri görülmemiş afette 53 bin 537 canımızı yitirdik, 107 bin 213 vatandaşımız ise yaralandı. Bu sadece sayılar değil, ardında gözyaşları, kayıp hikayeleri ve tarifsiz bir acı bırakan hayatlar demekti.
Afetin ilk anından itibaren, hayat kurtarma yarışında 650 bin kişilik dev bir ekip görev başındaydı. Uluslararası ekiplerin de desteğiyle, 39 bin enkazda titizlikle arama yapıldı, yaşam belirtisi olan 26 bin 32 binada ise nefes kesen kurtarma operasyonları gerçekleştirildi. Su, gıda, ilaç, giyecek; kısacası yaşam için ne gerekiyorsa, kesintisiz bir akışla bölgeye ulaştırıldı.
Hava, kara ve denizden gelen yardımlar akıl almaz bir hızla organize edildi. Tam 20 bin araç ve ağır iş makinesi, 141 helikopter, 182 uçak ve 23 gemi, felaket bölgesine nefes taşıdı. Özellikle Deniz Kuvvetleri Komutanlığı gemileri, yardım köprüsü kurmada kritik bir rol üstlendi. Türk Hava Yolları öncülüğünde 13 bin 701 sefer düzenlenerek 2 milyondan fazla yolcu ve 32 bin 770 ton yardım malzemesi taşındı. Yerli ve milli insansız hava araçlarımız ise arama-kurtarma ve koordinasyon çalışmalarına teknolojik bir destek sundu.
Milyonlarca insan evsiz kaldığında, devlet ve STK’lar hızla geçici barınma alanları oluşturdu. Bölgeye 1 milyon çadır sevk edildi ve 350 çadır kentte 645 bin çadır kuruldu. Yaklaşık 2,5 milyon afetzede, bu çadırlarda sıcak bir sığınak buldu. KYK ve MEB yurtları da dahil olmak üzere, geçici tesislerde toplamda 1 milyon 188 bin 218 kişi misafir edildi.
Daha kalıcı geçici çözümler için 428 konteyner kentte 220 bin konteyner kuruldu ve 707 bin afetzedeye ev sahipliği yaptı. Bu konteyner kentler sadece barınma değil; beslenme, eğitim, sağlık gibi temel sosyal ihtiyaçları da karşılayan küçük yaşam merkezleri haline geldi. Milli Savunma Bakanlığı’nın gemileri, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın TCDD vagonları bile konaklama hizmeti sunarak bu büyük dayanışmanın bir parçası oldu.
Türk Silahlı Kuvvetleri, 40 binden fazla asker, uzman ve teknik personeliyle deprem bölgesinin her köşesinde aktif rol oynadı. Arama kurtarma timleri, 327 kişiyi enkazdan sağ salim kurtarmanın sevincini yaşadı. Hava yardım köprüsü sayesinde 6 binden fazla sorti yapılarak bir yılın sorti sayısı bir ayda gerçekleştirildi ve 22 binden fazla vatandaş güvenle tahliye edildi.
TCG Bayraktar ve TCG Sancaktar gibi gemiler, sadece malzeme taşımakla kalmadı, aynı zamanda Rol-2 seviyesinde hastane hizmeti vererek yaralılara şifa oldu. Kışlalar, orduevleri ve askeri tesisler afetzedelere kapılarını ardına kadar açtı. 72 bin çadırın kurulumu ve binlerce soğuk iklim çadırının dağıtımı da TSK’nın omuzlarındaydı. Sahra mutfakları ve fırınlarıyla günlük 160 bin sıcak yemek ve 400 binden fazla ekmek üretimiyle milyonlarca vatandaşa gıda desteği sağlandı.
Depremin açtığı derin yaraları sarmak, sadece bugünü değil, geleceği de inşa etmek demekti. Merkezi Yönetim Bütçesinden 2025 sonuna kadar yaklaşık 3,6 trilyon lira (91,5 milyar dolar) harcanarak bölgenin yeniden ayağa kalkması hedeflendi. Bu süreçte en önemli adımlardan biri, kalıcı konutların yapımı oldu. Bugüne dek 433 bin 667 konut ile 21 bin 690 iş yerinin kurası çekildi, yuvalarına kavuşan vatandaşlarımızın yüzü güldü.
Eğitim altyapısı da ihmal edilmedi. 13 bin 321 derslik inşaatı için 72 milyar lira, 2 bin 776 dersliğin güçlendirilmesi için ise 6,9 milyar lira kaynak ayrıldı. Hedef, deprem öncesine göre derslik sayısını yüzde 15 artırmak.
Bölgedeki istihdamı korumak ve ekonomiyi yeniden canlandırmak için 2,9 milyar lira kaynak aktarıldı. 60 bin 582 kişi işbaşı eğitim programları ve meslek kurslarından faydalandı. Yerel yönetimlere altyapı yatırımları ve çevre düzenlemesi için 4 milyar lira nakdi destek sağlandı. Toplam proje tutarı 21,9 milyar lira olan projelerle belediyelerin acil ihtiyaçları karşılandı. Enerji altyapısı için 51,1 milyar lira, kara ve otoyolların onarımı için 19,8 milyar lira harcandı.
Tarım sektörüne 17,4 milyar lira destek ödemesi yapılırken, sanayi kesiminin toparlanması için KOSGEB ve kalkınma ajansları aracılığıyla 17,6 milyar liralık kaynak harekete geçirildi. Bölge, yeniden bir üretim ve ihracat üssü olma yolunda emin adımlarla ilerliyor.
Deprem konutlarının inşasında ulaşılan hız gerçekten kayda değer: saatte 23, günde ise ortalama 550 konut üretilerek afetzedelere teslim ediliyor. Bu konutlar sadece dört duvar değil, sosyal donatıları, parkları ve kültürel alanlarıyla bütüncül yaşam alanları olarak tasarlandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın katılımıyla düzenlenen törende, 455 bininci konutun anahtarı hak sahibine teslim edildi.
Kırsal kalkınma da göz ardı edilmedi. 11 ilde 43 bin yeni dükkan inşa edildi. 4 bin 333 köyde yürütülen çalışmalarla 63 bin köy evi tamamlanarak teslim edildi. Türkiye’nin çevre uzunluğuna eş değer olan 11 bin kilometrelik altyapı projesi hayata geçirildi. Bu adımlar, kırsal nüfusun kendi topraklarında, aslına uygun şekilde inşa edilen yuvalarında kalmasını sağlamak ve bölgedeki yaşamı normale döndürmek adına atılmış dev adımlar.
6 Şubat’ın üzerinden geçen 3 yıl, bir milletin nasıl kenetlendiğini, acıya rağmen nasıl yeniden ayağa kalktığını gösteren bir destan niteliğinde. Yıkımın derin izleri hala yüreklerimizde, ancak yükselen her konut, açılan her dükkan, kurulan her okul, geleceğe dair taze bir umudun habercisi.
