Stres hormonu olarak bilinen kortizolün vücuttaki rolü ve günlük yaşam üzerindeki etkileri Prof. Dr. Hülya Gözü tarafından açıklandı. Yüksekliğin belirtileri ve başa çıkma yolları…
Sosyal medyada sıkça rastlanan “Kortizol seviyem yüksek” gibi ifadeler, “stres hormonu” olarak bilinen kortizolün artık tıbbi bir terimin ötesinde günlük konuşma dilinde de yer bulduğunu gösteriyor. Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Kliniği’nden Prof. Dr. Hülya Gözü, kortizolün vücuttaki rolünü ve günlük hayatı nasıl etkilediğini açıkladı.
Kortizol, böbrek üstü bezlerinden salgılanan ve vücutta stres yanıtını düzenleyen önemli bir hormondur. Prof. Dr. Gözü, kortizolün “savaş ya da kaç” tepkisini desteklediğini belirtti. Hormon, karbonhidrat, yağ ve protein metabolizmasında rol alarak enerji sağlamak için kan glikoz düzeyini artırır. Ayrıca bağışıklık tepkilerini düzenleyip inflamasyonu kontrol ederken, damar tonusunu artırarak kan basıncını da yükseltir.
Kortizol seviyesi gün içinde değişkenlik gösterir; sabahları en yüksek, akşamları ise en düşük seviyededir. Bu nedenle ölçümleri genellikle sabah erken saatlerde yapılır. Kortizol her zaman stresle yükselmese de, bazı patolojik durumlarda aşırı miktarda yükselerek Cushing sendromuna yol açabilir. Bu durum genellikle adrenal bezlerin aşırı aktivitesinden veya hipofiz bezinin aşırı ACTH üretiminden kaynaklanır.
Prof. Dr. Gözü, yüksek kortizol seviyesinin yorgunluk, halsizlik, karın ve yüzde yağ birikimi, ince ve kırılgan cilt, deride morarma, kas gücü kaybı, hipertansiyon, duygusal değişimler, depresyon, anksiyete ve adet düzensizlikleri gibi belirtilere neden olabileceğini ifade etti. Yüksek kortizol ile başa çıkmak için yaşam tarzı değişiklikleri önem taşır. Stres yönetimi, derin nefes egzersizleri, düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve yeterli uyku bu süreçte kritik rol oynar.
