USD49,14EUR55,17ALTIN6.544,21Istanbul16° Az bulutlu0:55İMSAK'AKALAN SÜRE
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Davos’taki mülakatında Gazze’den Suriye’ye, İran’dan Avrupa Birliği’ne kadar birçok konuda Türkiye’nin duruşunu ve bölgeye dair çarpıcı öngörülerini Hadley Gamble’a anlattı. Özellikle Trump’ın İsrail üzerindeki potansiyel baskı gücüne dikkat çekti.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Davos’taki Dünya Ekonomik Forumu’nda katıldığı “On the Record” programında Hadley Gamble’a verdiği mülakatta, küresel ve bölgesel meseleler hakkında önemli tespitlerde bulundu. Fidan, Gazze’den Avrupa Birliği’ne, Suriye’den İran’a kadar pek çok kritik başlıkta Türkiye’nin duruşunu ve geleceğe dair öngörülerini paylaştı.
Bakan Fidan, Gazze’deki çatışmaların durdurulması konusunda eski ABD Başkanı Donald Trump’ın oynayabileceği potansiyel role dikkat çekti. Fidan’a göre, İsrail’in defalarca ateşkese uymadığı göz önüne alındığında, Türkiye, İsrail üzerinde “gerçek anlamda baskı kurabilecek tek kişinin” Trump olduğuna inanıyor. Bunun sebebi ise Trump’ın “farklı lobilerin hedeflerinden” bağımsız hareket edebilme kapasitesine sahip olduğu düşüncesi. Fidan, “Eğer isterse, İsrail üzerinde baskı kurma ve İsrail’in yanlış davranışlarını durdurma kapasitesine sahip,” sözleriyle bu inancını dile getirdi.
Fidan, Gazze’ye dışarıdan yatırıma ihtiyaç duyulduğunu ve çoğu maddi desteğin devletler tarafından sağlandığını belirtti. Türkiye’nin Gazze Barış Planı’na her türlü desteği vermeye hazır olduğunu vurgulayan Fidan, Ankara’nın Barış Kurulu ve yürütme komitesinde aktif rol aldığını, ciddi insani yardım faaliyetleri yürüttüğünü hatırlattı. Türkiye’nin, uluslararası toplumun uzlaşması halinde, Gazze’deki Uluslararası İstikrar Gücü’nün bir parçası olmaya istekli olduğu mesajını verdi. Ancak bu durumun, geniş bir uluslararası tartışma ve uzlaşıya bağlı olduğunu ekledi.
Bakan Fidan, Suriye’de yaşanan gelişmelere umutlu yaklaştığını ifade etti. Özellikle 8 Aralık 2024’te Beşşar Esed rejiminin devrilmesinin ardından bölge ülkelerinin hızla bir araya gelmesini olumlu bir işaret olarak değerlendirdi. Fidan, Amman ve Kahire’deki toplantılarla belirlenen 4-5 temel önceliği (komşulara tehdit olmamak, terörle işbirliği yapmamak, azınlık hakları, toprak bütünlüğü) Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’ya ilettiklerini ve Şara’nın bu ilkeleri kabul ettiğini aktardı. Ayrıca, eski rejim döneminde birçok Kürt’e vatandaşlık hakkı tanınmamasını bir hata olarak gördüklerini ve yeni yönetimin bunu düzeltmeye çalıştığını belirtti.
İran’ın coğrafi konumunun ve büyüklüğünün bölge için önemine değinen Fidan, İran’daki istikrarın herkes için kritik olduğunu vurguladı. Sorunların güç kullanımı yerine diyalogla çözülmesi gerektiğini savunan Fidan, “yeni bir kinetik müdahale” ihtimalinin çözüm olmadığını belirtti. ABD’ye İran’a daha fazla baskı yapmama tavsiyesinde bulunan Fidan, yaptırımların İran ekonomisine büyük zarar verdiğini ve gösterilerin bununla bağlantılı olduğunu söyledi. Müzakereye açık bir İran’ın, köşeye sıkıştırılmaması gerektiğini, aksi takdirde en kötü senaryoya hazır olabileceğini ifade etti.
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) arasındaki “huzursuzluğa” da değinen Fidan, bu iki dost ülkenin birbirinden uzaklaşmasının hoş olmadığını, ancak yeniden bir araya geleceklerine inandığını söyledi. Fidan, her iki ülkenin de deneyimli liderliğe sahip olduğunu ve sorunlarını çözebilecekleri bir noktaya ulaşacaklarını düşündüğünü belirtti. Halihazırda BAE’nin daha yapıcı bir yaklaşım sergilediğini ve Suudi Arabistan’ın ulusal güvenlik hassasiyetlerine daha anlayışlı yaklaştığını aktardı.
Hakan Fidan, eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde terör örgütü PKK ile ortak hareket ederek DEAŞ ile mücadele etme planının “iyi bir plan olmadığını” vurguladı. Bu geçici çözümün 10 yıldan fazla sürdüğünü belirten Fidan, Donald Trump’ın ABD sistemi adına “gerçekten büyük bir düzeltme” yaptığını ifade etti. Fidan, Türkiye’nin bir NATO müttefiki olarak, başka bir NATO ülkesine düşman olan bir terör örgütünün desteklenemeyeceğini ve bu hatadan dönülmesinden memnuniyet duyduklarını dile getirdi. Terör örgütü YPG/SDG’nin Suriyeli Kürtlerin tek temsilcisi olarak gösterilmesinin hatalı olduğunu da sözlerine ekledi.
Türkiye’nin Avrupa Birliği üyeliği konusundaki soruya Bakan Fidan, AB’nin Türkiye’ye karşı “kimlik siyaseti zihniyetini koruduğu sürece” üyeliğin asla gerçekleşmeyeceğini düşündüğünü söyledi. Fidan, AB’nin uluslarüstü bir kurum olmayı başardığını ancak medeniyetlerüstü bir kurum olamadığını ifade etti. Nicolas Sarkozy döneminde başlayan bu “Hristiyan kimliği” vurgusunun, Türkiye’nin üyeliğine karşı bir engel teşkil ettiğini belirtti. Fidan, “Eğer Avrupa Birliği’nin bir parçası olsaydık, Brexit yaşanmazdı ve genel olarak Avrupa çok daha dirençli olurdu,” diyerek bu yaklaşımın Avrupa için bir kayıp olduğunu savundu.
Fidan, ABD korumasının ortadan kalkmasıyla AB’nin kendine ait bir güvenlik mimarisi arayışına girdiğine dikkat çekti. Türkiye ve İngiltere’nin AB üyesi olsaydı, Avrupa’nın “kendi ağırlık merkezini yaratmış olacağını” ve süper güçlerin (ABD, Rusya, Çin) çıkarlarıyla örtüşmeyen durumların önüne geçilebileceğini ifade etti. Türkiye ve AB arasındaki 230 milyar dolarlık ticaret hacminin önemine vurgu yaparak, bu ekonomik ilişkilerin güvenlik alanında da benzer bir işbirliğine dönüşmesi gerektiğini belirtti.
Bakan Fidan, bölgedeki eski anlayışın artık işe yaramadığını, daha fazla diyaloğa ihtiyaç olduğunu belirtti. “Farklılıklarımızı parantez içinde alıp ortak gündemimize odaklanmayı bilmemiz gerekiyor,” diyerek olgun devlet anlayışının önemini vurguladı. Gazze ve Suriye gibi bölgesel meselelerde ortak hareket etmenin umut verici olduğunu, Türkiye ve Arap ülkelerinin karşılıklı iyi niyet ve ortaklık sergilediğini dile getirdi. Fidan’ın Davos’tan verdiği mesajlar, Türkiye’nin aktif bir dış politika izleyerek bölgesel ve küresel sorunlara çözüm arayışında olduğunu net bir şekilde ortaya koydu.
